Filtr magnetyczny składa się ze stalowej obudowy oraz lancy lub lanc magnetycznych, zbudowanych z bardzo silnych magnesów neodymowych, znajdujących się w specjalnych pochwach. Często także filtry magnetyczne wyposażone są w kosz filtracyjny, wykonany z blachy perforowanej, który stanowi dodatkową barierę mechaniczną. Podczas przepływu medium procesowego, zanieczyszczenia stałe gromadzą się na powierzchni kosza, a cząstki metaliczne przechwytywane są przez lance.
Urządzenia, takie jak filtr magnetyczny, stosowane są jako filtry zabezpieczające w miejscach, gdzie produkuje się żywność, napoje, kosmetyki czy leki, z racji, że w tych przypadkach jakiekolwiek zanieczyszczenie metaliczne niesie ze sobą bardzo duże zagrożenie dla zdrowia i życia konsumentów.
Jednakże filtr magnetyczny pełni jeszcze inną, bardzo ważną rolę, jaką jest ochrona pomp, zaworów, regulatorów i aparatury kontrolno-pomiarowej przed skutkami zanieczyszczenia mediów procesowych rdzą i związkami żelaza. Jeżeli filtry magnetyczne nie byłyby stosowane, ilość tego typu zanieczyszczeń byłaby bardzo duża, z racji że nawet najmniejsza ich ilość stanowi centrum aktywne korozji elektrochemicznej, generując nowe porcje zanieczyszczeń do obiegu. Zatem ich zamontowanie na instalacji przedłuża jej żywotność i zmniejsza koszty konserwacji jej elementów.
Filtry magnetyczne nie sprawiają trudności w eksploatacji. Wystarczy raz na jakiś czas oczyścić pochwy lanc magnetycznych z nagromadzonych zanieczyszczeń, po wcześniejszym wyjęciu z nich magnesów neodymowych. Należy pamiętać jednak, że w pobliżu tego typu filtrów absolutnie nie mogą znajdować się osoby z rozrusznikiem serca. Trzeba także bardzo uważać podczas wszelkich czynności konserwacyjnych, ponieważ magnesy neodymowe są bardzo silne i mogą zostać przyciągnięte do siebie lub do metalowych elementów instalacji, co może prowadzić w skrajnym przypadku do zmiażdżenia kończyny i poważnego uszczerbku na zdrowiu operatora.
